Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Saila, Justizia Zuzendaritzaren bitartez, Euskadiko Abokatutzaren hiru elkargoekin batera, proiektu berri bat bultzatzen ari da gatazkak bitartekaritzaren, elkarlan-zuzenbideko tekniken edo alderdien arteko beste akordio-modu batzuen bidez konpontzea errazteko, prozesu judizial baten beharra saihesteko.
MASC (Eztabaidak Konpontzeko Bitarteko Egokiak) programa irailaren hasieran hasi zen hiru ikastetxeetan ezartzen. Abokatutzaren elkargo bakoitzak bere kudeaketa-eredua aukeratu du. Hala, Bizkaian 20 profesionaleko poltsa bat sortu da, egunean bi pertsonako txandakatzearekin informazio-zerbitzua emateko; Araban eta Gipuzkoan, berriz, pertsona bat dago plantillan, zerbitzua koordinatzen, eskaerei erantzuten eta informazioa eskaintzen.
Azken finean, hiru lurraldeetako 164 legelari inplikatzen dituen programa edo zerbitzua da: 95 bizkaia, 36 Araban eta 33 gipuzkoan; hala ere, pixkanaka beste batzuk sartzea aurreikusten da.
Programaren helburua bikoitza da: alde batetik, Orientazio Juridikoko Zerbitzuak indartzea, gatazkaren bat duen pertsonari arazoa konpontzen saiatzeko dauden moduei buruzko informazioa emateko, eta, bestetik, irtenbide judizialari buruzkoa, hala nola bitartekaritzari, adiskidetzeari edo lankidetza-zuzenbideko teknikei buruzkoa.
Bestalde, MASC programak elkarlan-zuzenbidearen bitartekaritza- edo enplegu-prozesu horiek errazteko aukera ere ematen du, elkargo-zerbitzuen bidez. Bitartekaritza-kasuetan, Abokatutzaren Elkargoak bitartekari bat izendatzen du, eta lankidetza-prozesuetan alde bakoitzarentzat elkarlaneko abokatuak izendatzen ditu, akordio bat lortzeko konpromisoa dutenak. MASC programan parte hartzen duten abokatuek prestakuntza eta esperientzia egiaztatzen dute bitartekaritzan edo lankidetza-prozesuetan.
Edozein pertsonak jo dezake zerbitzura bere gatazka konpontzeko dauden metodoei buruzko informazioa jasotzeko, baina MASC programan parte hartzeko hainbat baldintza bete behar dira. Besteak beste, gatazkan dagoen alderdietako batek doako justiziarako baldintzak betetzea eta jurisdikzio zibilari, merkataritzakoari eta sozialari dagozkien gaiak izatea. Alde batera uzten dira kasu penalak, horretarako Justizia Errestauratiboaren Zerbitzua baitago.
“Herritarrek beren arazoak kudeatzeko biderik egokiena aurkitzeko aukera izan behar dute, eta kasu batzuetan bide judiziala baino ez da izan behar, baina beste batzuetan bitartekaritza eta eztabaidak konpontzeko bitarteko egokiak edo alternatiboak”, adierazi du Eugenio Artetxe Eusko Jaurlaritzako Justizia zuzendariak.
Artetxeren ustez, “adostasunezko bidea eta konponbideak erabiltzea auzibiderako alternatiba egokia da, eta bide hori erabiltzeak onura handiak dakartza”. Horien artean, komunikazioa areagotzea, tentsioak gutxitzea, lankidetza indartzea eta konponbidean erantzukizuna areagotzea aipatu ditu Justiziako zuzendariak.
Era berean, Artetxek nabarmendu duenez, emozioen arloan, “bide horrek irabazi edo galtzeko sentimendua gainditzea bultzatzen du, kostu afektiboa gutxitzen du eta aldeen gogobetetasuna areagotu dezake”. Eta operatiboari dagokionez, “gatazka soziala murrizten eta auzitegien gainkarga saihesten laguntzen du, bai prozesu judizialaren aurretik edo ordezko moduan erabiltzen bada, bai prozesu horren barruan deribazio intrajudizialaren ondorioz gertatzen bada”.
Lehen hiru hilabeteen balantzea
Abokatutzaren hiru elkargoetako bakoitzak bere gidaritza hasi du, bere giza baliabideak eta baliabide materialak bere beharretara egokituz. Hala ere, bakoitzak bere funtzionamendu-metodoa aukeratu arren, funtsezkoa da hiruen arteko koordinazioa. Izan ere, joan den urriaren 25ean, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako ordezkariak bilera batera joan ziren hiru ikastetxeen arteko koordinazio irizpideak ezartzeko.
