Azaleko minbizia prebeni daiteke? Urtez urte, dermatologoek gomendio batzuk ematen dituzte minbizi-mota horren aurka borrokatzeko. Eguzkitan jartzen garenean, eguzkitako kremekin babestea da gomendio nagusia, bai helduei, bai haurrei. Eguzkitako kremak bi orduz behin bota behar dira, azaleko minbiziaren aurkako borrokan.
Eguzkitik babestea lehentasunezkoa da azaleko minbiziaren aurkako borrokan. Izan ere, urtean zehar hainbat sentsibilizazio eta ikusarazte-kanpaina daude, eguzkiaren aurrean babesteak eta txikienak ere eguzkitako kremak botatzeak duen garrantziaz kontzientziatzeko.
Sentsibilizazio-borroka hori ez da soilik Arabako lurralde historikoan edo Euskal Autonomia Erkidegoan. Nazioan eta baita nazioartean ere. Horregatik, hainbat azterlan egiten dira horri buruzko informazioa biltzen jarraitzeko. Hala, azken ikerketa baten arabera, gazteen % 21ek soilik jotzen du lehentasunezkotzat eguzkitik babestea azaleko minbizia saihesteko, nahiz eta % 40k onartzen duen horrek kezka sortzen diela, Pierre Fabrek eta Eau Thermale Avènek egindako Safe Ikerketa (Sunscreen Assessment Family Experience) lanaren emaitzen arabera. Azterketa horretan, 20 herrialdetako (Espainia barne) 16 eta 54 urte bitarteko 50.000 pertsonak baino gehiagok hartu dute parte.
Zenbakietan
Izan ere, gazteen % 52k dio eguzki-erredura saihesteko babesa aplikatzen dela, eta % 40k azalaren zahartze bizkorra geldiarazteko. Hala ere, frogatu da eguzkitik babesteak azaleko minbizia prebenitzen laguntzen duela, Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) arabera, Europako gazteen artean ohikoenetakoa den 3 tumoreetako bat baita, txosten horretan azaldu duten bezala. Era berean, lanak agerian utzi du helduen % 59k soilik babesten dituela haurrak eguzkitik, eta % 25ek baino gutxiagok berriz aplikatzen diela eguzki-babesa bi ordutik behin.
Fotobabesgailua bi orduz behin ez aplikatzeko arrazoi nagusiak, dermatologoek eta erakunde ofizialek aholkatzen duten bezala, gehiago ez aplikatzeak ematen duen nagitasunagatik edo eguzki-babeserako produktuen prezioagatik dira.
Balorazioa
“Zifra horiek are kezkagarriagoak izan daitezke kontuan hartzen badugu pilatutako eguzki-esposizioaren ehuneko 50-80 lehen haurtzaroan gertatzen dela, eta eguzkiarekiko gehiegizko esposizioa azaleko minbizi motaren bat agertzeko arrazoi nagusietako bat dela, eta horien artean melanoma dagoela”, azpimarratu zuten. “Haurtzaroan eguzki-erredurak jasan izanaren aurrekaria azaleko minbizia garatzeko arrisku-faktore nagusietako bat da, hala nola melanoma garatzeko”, ohartarazi du Pierre Fabre Dermokosmetikako medikala den Alba Crespok.
Hala ere, eta Espainian lortutako azterlanaren datuen arabera, haurren ehuneko 74 eta helduen ehuneko 79 eguzkitan jartzen dira erradiazio handieneko orduetan, 11:00etatik 17:00etara; eta “ehuneko 57k iazko gainerako fotobabeslea erabiltzen dute, eraginkortasuna gal dezaketen arren”.
Gainera, lanak agerian utzi du helduen ehuneko 70ek kalera ateratzen diren bakoitzean aplikatzen dietela haurrei fotobabeslea, egiten duten denbora edozein dela ere; eta “soilik % 29k jartzen diete eguzkitan egotea biziena eta, beraz, kaltegarriena den orduetan”. “Biztanleriaren ezagutzak gora egin du azken urteotan, baina asko dago hobetzeko eta egiteko. Gu guztion ardura da, osasun-arloko eta farmazia-industriako profesionalena, herritarrei ahalik eta informazio eta produkturik onena helaraztea, eguzki-erradiaziotik behar bezala babesteak duen garrantziaz kontzientziatzeko”, gaineratu zuen Crespok.
Euskadiko datuak, Osakidetzaren datuak
Bestalde, Euskadin, minbiziak eta gaixotasun horren ondoriozko heriotza-tasak beheranzko joerari eusten diote, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak dituen azken datuen arabera. Hala ere, minbizia da, oraindik ere, Euskadiko heriotza-kausa nagusia. Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleriaren % 27,4 minbiziaren ondorioz hiltzen da. Hori dela eta, Osasun Sailak aditzera eman du garrantzi handikoa dela Euskadiko Plan Onkologikoaren barruan, eta batik bat prebentzioaren eta ikerketaren arloan, lanean jarraitzea, heriotza-tasa murrizten jarrai dadin, biziraupena handitu dadin eta pazienteei ematen zaien arreta hobe dadin.
datuetan 2014 eta 2018 artean, guztira 71.069 minbizia-kasu diagnostikatu ziren Euskal Autonomia Erkidegoan, hau da, 14.214 kasu berri urtean (8.230 gizonengan eta 5.984 emakumeengan), eta intzidentzia-tasa gordina 100.000 gizoneko 778,8koa izan da, eta 100.000 emakumeko 535,1ekoa. Intzidentziaren % 50 ohikoenak diren lau lokalizazio hauetan dago: kolon-ondestea, bularra, prostata eta birika. Tumore gaiztoen intzidentzia-tasaren bilakaeraren arabera, 2001-2018 aldian, gizonezkoen artean, progresioa ez da uniformea izan; lehen urteetan, hau da, 2012ra arte, urteko % 0,3 igo zen, eta, ordutik 2018ra arte, urtean % 1,9 jaitsi zen, aipatu zutenez.
