Taupadak berpiztu! abestia, Araba Euskarazen 2026ko ediziorako sortua, estilo, soinu eta instrumentu ezberdinak uztartzen dituen pieza musikal kolektibo gisa aurkezten da, euskararen aldeko aldarri argia plazaratzeko.
Igon Olaguenagak eta Txiki Lorak sinatutako obra honek soinu nahasketa aberats eta anitz baten aldeko apustua egiten du, alboka edo trikitixa bezalako instrumentu tradizionalak tronpeta, tronboi eta latindar erroko perkusioekin uztartuz, horrela jai giroko gaia, dantzagarria eta aldi berean esanahiz betea eraikiz.
Euskararen bidearen inguruko hausnarketa proposatzen du letrak, aurreko hamarkadetan izan zituen biziberritze prozesuetatik egungo erronketaraino, hizkuntzaren geldialdia saihesteko kontzientzia kolektiboa, motibazioa eta konpromisoa mantentzeko beharra azpimarratuz. Proiektuak, gainera, musikari ugarik eta Aresketa Ikastolako ikasleek ere parte hartzen dute, ahotsak eta koreografia propioa eskainiz, ekimenaren izaera komunitarioa indartuz.
Hala, Taupadak berpiztu!-ren letrak gogoeta zuzena planteatzen du euskarak bizi duen uneaz eta eguneroko bizitzan bere erabilera bultzatzeko beharraz. Memoria eta etorkizuna nahasten dituen mezu baten bidez, aurreko hamarkadetako biziberritze ibilbidea gogoratzen du abestiak, eta bide kolektiboa bistatik ez galtzeko deia luzatzen du. Hizkuntzaren geldialdia saihesteko batasunaren, ahalegin partekatuaren eta jarrera aktiboaren garrantzia azpimarratzen du testuak, konpromiso pertsonala eta soziala jarraitutasunerako funtsezko elementu gisa kokatuz.
Igon Olaguenagak eta Txiki Lorak sinatutako obra honek soinu nahasketa aberats eta anitz baten aldeko apustua egiten du
Ildo horretatik jarraituz, abesti honen aurkezpenean azaldu zutenez, Amurrioko Juan Urrutia parkeko GUK eskulturaren aurrean, 2026ko Araba Euskaraz ekimenerako prestatutako abestia aurkeztu zuenAresketa Ikastolak: Taupadak berpiztu!. Aresketa Ikastolako ordezkariak eta kantuaren egileak, Igon Olaguenaga (ikasle ohia eta egungo langilea) eta Txiki Lora (ikastolako aita), protagonista izan ziren ekitaldian. Ikastolako ikasleek, berriz, abestiarako propio prestaturiko koreografia dantzatuz, euskarak eta euskal kulturak pairatzen duten egoeraren aurrean taupadak berpizteko beharraren deiadarra luzatu dute.
Zehazki, abestiaren letra euskararen biziberritzeko beharrari deia zuzena da, herriaren bihotzaren taupadak –bihotz-joera kolektiboa– berpizteko, alegia.
“Abestiaren hitzek hausnarketa sakona egiten dute euskararen egoeraren inguruan, 1960-1970 hamarkadetako berpizkundetik (“Nondik gatoz ta nora goazen”) hasita, gaur egungo geldialdi zantzuei aurre egiteko deia egiteraino (“ez dezagun ahaztu zein den gure bidaia”). Aldi berean, euskara heriotzatik normaltasunetik baino gertuago dagoela ohartarazita, erakutsi behar ditugun gogoa eta kuraiari heltzeko deialdia nabarmena da”, azpimarratu zuten.
Aniztasuna eta dantzagarritasuna ardatz, soinu organikoz sortutako saltsa oinarritzat hartuta, herrialde desberdinetako doinuez apainduta (alboka, trikia, tronpeta, tronboia eta perkusio latinoa nahastuz) josi dute kanta. Honako hau aurrera eraman ahal izateko kantaren ekoizleek emaitza “goxo” eta “saltseroa” ekoiztu dute.
Egileetan Igon Olaguenaga (ideia, letra, ahotsa, ekoizpena) eta Txiki Lora (ideia, gitarra, ahotsa, ekoizpena) dira buru, eta Amaia Santamaria (ahotsa), Rodrigo Ulises (perkusioa), Yago Salorio (baxua), Marcos Ortega (tronpeta), Fernando Blanca (tronboia), Ibon Koteron (alboka), Joseba Tapia (trikitia) eta Iñaki Otxondorena Moro (letra eta ahotsa) bezalako musikari ezagunen kolaborazioa jaso dute. Aresketa Ikastolako zenbait ikasleren ahotsak ere jaso ditu abestiak eta Elkar Estudioko Victor Sanchez nahasketa eta master teknikaria izan da.
Bideoklipari dagokionean, Eneko Martinezek (Ikastolako ikasle ohia)
Aresketa Ikastolako sorreratik lanean jardun duen komunitate osoari aitortza islatu nahi izan du, euskaren aldeko taupadak etorkizunean bizik irauteko jaia ospatuz.
ABESTIA
Taupadak berpiztu! ez da soilik Araba Euskarazen edizio zehatz baten abestia, baizik eta ekitaldiaren zentzuaren bozgorailu gisa funtzionatzen duen pieza bat.
Euskararen bizitasuna erdigunean jartzeko asmoz sortu da, eta ez zerbait estatiko gisa gogorarazteko, baizik eta eguneroko erabileraren, konpromiso kolektiboaren eta inguratzen duen energia sozialaren menpe dagoen errealitate gisa. Bere izaera musikal, jai-giroko eta dantzagarriak ez du bere mezua leuntzen, zabaldu baizik: aldarrikapena zerbait konpartitu, eskuragarri eta ideia beraren inguruan pertsona oso ezberdinak biltzeko gai bihurtzen du.
Letra euskararen biziberritzeko beharrari deia zuzena da, herriaren bihotzaren taupadak berpizteko
Abestiaren garrantzia kultura espazio bizi gisa ulertzeko duen moduan ere badago, non tradizioa eta oraina tirabirarik gabe aurkitzen diren. Soinu tradizionalak egungo instrumentuekin nahasteak, musikarien eta hezkuntza komunitatearen beraren parte hartzearekin batera, euskara eremu bakarrekoa ez delako ideia indartzen du, guztion artean eraikitzen delako ideia.
Dimentsio kolektibo horrek bete-betean bat egiten du Araba Euskarazen espirituarekin, ez bakarrik festa gisa ulertuta, baizik eta gizarte-kohesiorako, ikusgarritasunerako eta ikastolei babesa emateko tresna gisa.
Zentzu horretan, abestiak edizioaren sinbolo emozional gisa jokatzen du: ekitaldiaren sakoneko mezua laburbiltzen du eta kantatu, dantzatu eta partekatu daitekeen zerbait bihurtzen du. Ospakizuna lagundu baino gehiago, definitu egiten du, hizkuntza erabiltzen denean bizirik mantentzen dela, transmititzen dela eta berezko zerbait bezala sentitzen dela adierazten baitu musikan.
