Osakidetzak Euskadiko Pertsona transentzako osasun-arretarako gida aurkeztu du ostegun honetan. Dokumentu estrategikoa eta eredu asistentziala eguneratu du, genero identitateagatik ez baztertzeari buruzko 4/2024 Legearen eta ebidentzia zientifiko berrienaren arabera.
Osakidetzako zuzendari nagusi Lore Bilbaok eta gidaren koordinatzaile eta Osakidetzako Ospitale Arretako Zuzendariordetzako mediku espezialista Oskar Ayerdik Donostian egindako aurkezpenean nabarmendu dute gida berria osasun diziplina askotako profesionalen, elkarte zientifikoen, teknikarien eta pertsona transexualen elkarteen (Loratuz Lotu, Naizen AFT, Errespetuz, Lumagorri) eta haien familien arteko lankidetzaren emaitza dela.
Azaldu dutenez, partaidetza prozesu horri esker, laguntza eredu "hurbilagoa, errespetutsuagoa eta herritarren benetako beharretara egokituagoa" eraiki ahal izan da. Nabarmendu dute ikuspegi kolaboratibo horrek erakusten duela euskal osasun sistema publikoak konpromisoa duela asistentziaren kalitatea etengabe hobetzeko, osasun arloko desberdintasunak murrizteko eta pertsona ardatz duen arreta emateko.
"Hainbat arlotako profesionalen, elkarte zientifikoen, Osakidetzako talde teknikoaren eta abarren parte hartzeari esker egin ahal izan da, eta, batez ere, trans pertsonen eta haien familien eskubideak defendatzen duten elkarteen lanari eta lankidetzari esker. Beraien begirada, esperientzia eta konpromisoa funtsezkoak izan dira eredu gizatiarragoa eta errealistagoa eraikitzeko, herritarren benetako beharrei erantzuten diena", nabarmendu du Lore Bilbaok, martxoaren 31ean ospatuko den Trans Ikusgarritasunaren Nazioarteko Egunaren atarian.
Ekimena bat dator Euskadiko Osasun Itunarekin eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak "sistema bidezkoagoa, parte hartzaileagoa eta pertsonengan zentratua eraikitzeko duen konpromisoarekin". "Gure helburua argia da, trans bakoitzak gure osasun sisteman entzuna, errespetatua eta segurua sentitzen den ingurune bat aurkitzea. Gida osasuna ulertzeko dugun moduaren adibide zehatza da: ez bakarrik gaixotasunik eza bezala, baizik eta pertsona guztien ongizate integrala bezala, bere aniztasun osoan", azaldu du.
AURRERAPENAK
Gidak jasotzen dituen aurrerapen nagusien artean, nabarmentzekoa da Pertsona Transentzako Lehen Mailako Arreta Zerbitzuak abiaraztea, bana lurralde historiko bakoitzeko. Horrela, "osasun arreta pertsona transengana gerturatuko da", laguntza pertsonalizatua eskainiz hasierako faseetatik eta arreta mailen asistentzialen artean koordinatuz. Hiru psikologo eta hiru erizain berri kontratatuko dira.
Gipuzkoan, zerbitzua Donostiako Alde Zaharra osasun zentroan egongo da (bertan aurkeztu da gida). Zerbitzu horiek sareko eredu baten ardatz gisa jardungo dute era koordinatuan Lehen Mailako Arretarekin, Ospitaleko Arretarekin, Gurutzetako Unibertsitatea Ospitalean dagoen Osakidetzako Genero Identitatearen Unitatearekin eta baliabide komunitarioekin.
Horrela, gidak aitortzen du Lehen Mailako Arreta funtsezko elementua dela premiak goiz detektatzeko eta bizitzan zehar jarraitutasun asistentziala izateko, eta entzute aktiboan, errespetuan eta estigmatizatu gabeko hizkuntzaren erabileran oinarritutako laguntza ingurunea sustatzen du.
Prozedura jakin batzuen deszentralizazio progresiboaren alde egiten duen eredu berria da beste berritasun bat, hala nola hormona terapia, konplexutasun txikiagoko interbentzio kirurgiko batzuk eta laguntza bidezko ugalketa.
Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko Genero Identitatearen Unitateak erreferentzia izaten jarraituko du Euskadi osorako, bereziki konplexutasun handieneko prozesuetarako, eta gainerako egitura asistentzialekin koordinatuta egongo da. Horri esker, irisgarritasuna hobetu eta osasun sistema publikoaren baliabideak optimizatu ahal izango dira. Urrats horiek Gidaren Ekintza Planean sartzen dira, eta Osakidetzako gainerako erakundeekin koordinatuta eta taldean lan eginez ezarriko dira.
Prozedura jakin batzuen deszentralizazio progresiboaren alde egiten duen eredu berria da beste berritasun bat, hala nola hormona terapia, konplexutasun txikiagoko interbentzio kirurgiko batzuk eta laguntza bidezko ugalketa
Gainera, gidak aitortzen du pertsona transexualek askotariko esperientziak eta beharrak dituztela, pertsona guztiek ez dituztela tratamendu berberak behar. Horregatik, trantsizio prozesuak kasu bakoitzera egokitu behar dira, eta helburua da arreta segurua, pertsonalizatua eta informatutako erabakietan oinarritua bermatzea.
Azken finean, osasun gida berriak, Osakidetza osoaren lan koordinatua eta sareko lana pertsona transen arreta errazteaz gain, Genero Identitatearen Unitatearen funtzionamendua ere sendotuko du EAEko osasun sistema publikoaren erreferentzia unitate gisa.
