Euskadi Veneziako Arte Garaikidearen Nazioarteko Bienalera itzuliko da 2026an, lehen aldiz parte hartu zuenetik 50 urte igaro direnean, eta 'I Baschi alla Biennale 1976/2026' proiektua aurkeztuko du bertan, memoria eta sorkuntza garaikidea uztartzen dituen egitasmoa. Gainera, arteak adierazpen, askatasun eta baieztapen kolektiborako tresna gisa betetzen duen zereginari buruzko hausnarketa proposatuko du.
Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakaria izango da maiatzaren 6tik 8ra bitartean Venezian zabalduko den Euskadiko proposamenaren buru. Programa hiru ardatz osagarritan egituratuko da: ardatz instituzionalean, ardatz akademikoan eta ardatz artistikoan.
Ibone Bengoetxea lehen lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak aurkeztu du asteazken honetan proiektua Gasteizko Artium Museoan. Ekitaldian adierazi duenez, Veneziara itzultzea baliagarria izango da Euskadi "nortasun propio duen eta mundura irekita dagoen herrialde moderno eta sortzaile" gisa kokatzeko munduan.
Irene Larraza Etxepare Euskal Institutuko zuzendariak, Beatriz Herráez Artium Museoko zuzendariak eta Miren Vadillo Artearen Historiako doktoreak ere parte hartu dute aurkezpen ekitaldian, besteak beste.
Bengoetxeak gogorarazi du 1976an askatasunik gabeko trantsizioko testuinguruan parte hartu zela, eta euskal artista talde batek Veneziara "herrialde baten ahotsa" eraman zuela. "Keinu hura ez zen keinu kultural hutsa izan, askatasun, duintasun eta baieztapen kolektiboaren adierazpena ere izan zen", gaineratu du.
Testuinguru horretan, Veneziako Bienalak lekua egin zion euskal artistek bultzatutako programari, eta, pabiloi propiorik izan gabe ere, "nazioarteko bozgorailu" bihurtu zen. Zinema, musika eta arte bisualen bitartez, Nestor Basterretxea, Fernando Larruquert, Jose Antonio Sistiaga edo Mikel Laboa moduko artistek "nazioarteko eztabaidaren erdigunean kokatu zuten Euskal Herriko errealitate kultural eta politikoa".
Bada, 50 hamar urte geroago, Euskadi Veneziara itzuliko da, baina oraingoan "finkatutako errealitate batetik, erakunde propioekin eta kultura sistema indartsuarekin". "Garai hartan presentzia hura erakundeen babesik gabe egin zen, baina gaur herrialdeak berak bultzatzen du proiektua", esan du lehendakariordeak.
PROIEKTUA
'I Baschi alla Biennale 1976/2026' proiektua kultura egitatearen zenbait dimentsio egituratzen dituen diziplina anitzeko plataforma gisa sortu da. Batetik, ardatz instituzionalak Scuola Grande San Giovanni Evangelista izango du agertoki, eta maiatzaren 7an Pradales buru izango duen ekitaldi ofiziala egingo da bertan.
Ardatz akademikoa Veneziako Ca' Foscari Unibertsitatean garatuko da, 'Euskadi Veneziako Bienalean, 1976: memoria etorkizunerako' jardunaldiaren bidez. Topaketa Biennale Sessions programaren barruan kokatzen da -Bienalaren programa akademiko ofiziala-, Etxepare Euskal Institutua eta Università Ca' Foscari Venezia-ren arteko lankidetzari esker. Bertan, adituek euskal arteak nazioarteko testuinguruan izan duen rola aztertuko dute, identitatea, errepresentazioa eta gizarte eraldaketak bezalako gaiak jorratuz.
Era berean, ardatz artistikoa Palazzo Contarini della Porta di Ferro jauregian garatuko da. Material historikoak (ikus-entzunezkoan, soinudunak eta dokumentalak) bilduko dituen eta obra garaikideekin elkarrizketan jarriko dituen azterketa garatuko da, eta interpretazio berrietara irekitako artxibo bizia osatu.
