“Mugak, aldizka, errotzen eta exiliatzen gaitu”

Muga hitzaren inguruko gogoeta sakonak egin ditu Bordak, hitz horrek euskaldunengan sortzen dituen kontraesan, beldur eta aieruak aletuz: “Mugatua den mundu bateko jende mugagabeak gara (...). Muga personifikatuak. Hor dira jartzen ditugunak, jartzen dizkigutenak”. Berak ere muga franko gurutzatu ditu bere bizitzan zehar, “batzuetan itzulerarik gabe”. Aitortu du espazio horretan oreka galtzear kausitu dela sarritan, “oreka galdua zutenekin eguneroko ahaleginetan”. Eta halakoak ondorioztatu ditu: “Mugak, aldizka, errotzen eta exiliatzen gaitu (...). Muga, batzuen ametsa da eta besteen amesgaiztoa”.  Frontera eta muga hitzen arteko desberdintasunak aztertu ditu gero, muga hitzak marra soila eta askotan arbitrarioa den fronterak baino espazio sendoagoa betetzen duela esanez. Literatura ere mugako egikera omen, eta zentzu horretan, berak mugalari “izpiritua” dauka, “onerako eta txarrerako”. “Hor nago, egundainokoan, orekaren mugetan, ezagutzen ez dudanaren leizea oin pean eta erortzeak zenbat kostatzen duen hausnarrean”, aitortu du Bordak, “idazlea, hondarrean, Sisifo bat delako”.

 Ondoren bere ibilbide literarioa aletu du, eta, bidenabar, bere inguruko hizkuntzekin izaniko harremana. “Memoriaren intimitatean elkar bizitzen zebilzkigun euskara, gaskoia, frantsesa eta kolegioan gehitu zaizkigun ingelesa eta gaztelania (...). Askotan arras euskaldunak ere ez ginela entzun behar izan genuen, gu baino perfektuagoak ziren euskaldunen partetik. Mugetakoak, ipar mugetakoak, hitzak trukatuz iraun zuten hiztunak”. Hemen bere “izpiritu xarnegua” aipatu du, gustatzen zaiolako “hizkuntzak ikastea, ezagutzea, hizkuntzekin lan egitea, jostatzea, komunikatzea”.

Gogoratu du, baita ere, telebistarik ez zegoen etxean idatzitako hastapeneko poemak, Lafitten gramatikarekin, Haize Garbia-ko hiztegiekin eta Herria astekariaren laguntzaz euskara berreskuratzen hasi zeneko mementu hura, Maiatz aldizkariaren sorrera, bere lehen itzulpenak, liburuak, prentsarako eginiko artikulu andana, Seaskan eginiko ahaleginak...

Ondoren, literaturari heldu dio eta “euskal emazte idazleei bidea ireki zien belaunaldiaren parte” sentitzen dela adierazi du. Hortxe aipatu ditu Amaia Lasa, Laura Mintegi, Arantxa Urretabizkaia, Tere Irastortza, Marixan Minaberri eta Marikita Tanburin: “Kezka sozial berriak ekarri genituen plazara, gorputzaren inguruko ikuspegi pentsaezinak eta, bistan dena, oroz bat, planeta honetako jendetzaren erdiaren presentzia literarioa (...). Erakutsi nahi genuen, egunean eguneko euskara beharbada inperfektu batean, gure mundua ez zela bakarrik artzainez, laborariz, apezez eta hondar denboretan kazetariz eta irakasle kiristinoz osatua (...). Emazte sortzaileak hor ginen, aniztasunaren ikur, eta emakume horietatik zenbait lesbianak ginen. Amaia Ezpeldoi detektibeak, 30 urteko bere ekinean, Euskal Herriko LGBTQIA+ jendearen destinoa paperean etzan du”. Aurretik, Maiatz-erako idatzia zuen Bordak ipuin eder bat, Klara eta biok, non euskal literaturako lehen neska bikote esplizitua erakusten den.

Baina bide luze eta emankor hau ez du bakarrik egin, eta aitortza egin die Bordak bere laguntzaile eta lagunei, tartean, Jean Errecart, Junes Casenave, Manex Erdozaintzi-Etxart, Eñaut Etxamendi eta Luzien Etxezaharreta.