Araban, termometroek 35 gradu zentigradu gainditu dituzte berriro, ahalegin handirik egin gabe, tenperatura altuen gertakari berri batean; izan ere, bero-boladaren kategoriara iritsi gabe, behin eta berriz errepikatzen hasi da lurralde horretako uda garaian, mendez mendeko klimatologia ia kontinentala ahazteko bidean baitago.
Hala, eta ildo horretatik jarraituz, gaur, berriro ere, abisu horiak jarri dituzte martxan, bitarteko gisa, muturreko fenomeno klimatologikoak definitzeko orduan, muturreko tenperatura altuengatik eta tenperatura altu iraunkorrengatik, atzo bizi izandakoaren lekukoa hartzen duten termometroekin. Hala, gaurko egunean beroa igotzen jarraituko du, eta hegoaldeko haizea nabarituko da egunaren hasieratik. Arratsaldean iparraldeko haizea Aiarara eta Zuiara sartuko da, baina kosta egingo zaio iristea. Maximoak 34 eta 38 gradu zentigradu bitartekoak izango dira. Hodei ertainak eta altuak nagusituko dira eta giroa argia izango da.
Edonola ere, eta orokorrean uda honetan Gasteizko udaren ezaugarriak nahiko fideltasunez errespetatu dituen arren, Estatuan baino tenperatura freskoagoekin, muturreko beroari lotutako gertakariak maiz errepikatzen dira. Hauek, XXI. mendea ondo sartu arte, apenas ezagutzen ziren Estatuan. Hala eta guztiz ere, ohitura dira jada, eta haien iraunkortasuna, meteorologoek darabiltzaten agertokien arabera, ziurtatuta dago datozen hamarkadetan. Afrikakoak badira ere, azken urteotan gero eta nabariagoak dira Arabako lurraldean eta intentsitate handiagoarekin. Bero-boladek loak hartzeko zailtasunak eragiten dizkiete herritarrei.
Halaber, agerian uzten dute ohikoa baino gehiago hidratatu behar dela, eta kontuz ibili behar dela azala ez erretzeko, besteak beste. Dena den, ez dute ahaztu behar prezipitazioak gutxitu egiten direla, lehorteetan eta sute-arriskua handituz.
Muturreko beroen eta bero-boladen fenomenoa batez ere 2003ko uztailaren 30etik abuztuaren 14ra bitartean hasi zen ezagutarazten Estatuan, Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE) arabera, 141 pertsona hil baitziren horren ondorioz.
Baina, nola dakigu benetan fenomeno horietako baten aurrean gaudela, eta ez tenperatura altuen gertakari soil baten aurrean? Estatuko Meteorologia Agentziaren (Aemet) arabera, bero-bolada bat gutxienez ondoz ondoko hiru eguneko gertakaria da, eta, bertan, herrialdeko estazio meteorologikoen % 10ek, gutxienez, eguneko tenperatura maximoen seriearen % 95eko azpimenila gainditzen dute.
Herritarren sentsazioak nahikoa izango lirateke klima-aldaketa eragiten ari den panorama ikusteko. Hala eta guztiz ere, datuek eta ikerketa zientifikoek egiaztatzen dute zerbait aldatzen ari dela ziurgabetasunez beteriko horizonterantz.
Carlos III.a Osasun Institutuaren ikerketa baten arabera, tenperatura maximoa batez beste 0,41 gradu igo da hamarkada bakoitzeko 1983 eta 2018 artean, eta, emisioen egoera txarrean, 2051 eta 2100 bitarteko aldian 0,66 gradu zentigradura igotzea aurreikusten da. Datu kezkagarri horrek gora egin du etengabe 1975etik, horrelako fenomenoak erregistratzen hasi zirenetik.
Kolektibo ahulenei (haurrak, adinekoak eta gaixoak) bereziki eragiten dieten zenbakiak eta heriotza-arriskua areagotzen duten baldintzak dira horiek. 2016an eta 2017an egindako Osatu euskal proiektuaren arabera, zeinaren helburua baita Euskadin fenomeno horiek prebenitzen laguntzea, heriotza-tasak gora egingo du EAEko hiru lurraldeetan, modu desplazatuan edo behar baino lehenago.
Lehenengo kasuan, bero handiko gertaera batean edo horren ondoren gertatutako heriotza akutuak aipatzen dira, eta osasun-egoera larrian dauden pertsonei eragiten diete. Bigarren heriotza-tasa, aldiz, indibiduo osasuntsuen kasuan gehiegizko hilkortasun-tasari dagokio, bero egotearen ondorioz hiltzen baitira.
Hala ere, badago baikortasun pixka bat izaten laguntzen duen gai bat, eta gizakiaren egokitzeko gaitasuna da, bere aktiborik onena baita. Ildo horretan, Carlos III.a Osasun Institutuak uste du gizakia berora egokitu daitekeela datozen urteetan. Hala balitz, 2050 eta 2100 bitarteko aldian, urtean ez lirateke 13.000 heriotza izango beroari egotz dakizkiokeenak, espero bezala, baizik eta 1.000 heriotza urtean, gaur egun gertatzen den bezala. Eguneko tenperatura maximoak hilkortasun minimoko tenperatura baino azkarrago igoko balira, ez litzateke egokitzapenik egongo; aldiz, motelago haziko balira, egokitzapenez hitz egin liteke. Erreferentzia hori oso gertutik jarraitu beharko da; izan ere, Estatuko Meteorologia Agentziaren eta Klima Aldaketaren Espainiako Bulegoaren arabera, Klima Aldaketari buruzko Adituen Gobernu arteko Taldearen datuetan oinarrituta, planetaren batez besteko tenperatura 1,1 gradu zentigradu inguru igo da industriaurreko garaiaren aldean.
Bistan da, ezer aldatzen ez bada, egoera gero eta okerrago joango dela. Aemetetik esan den bezala, tenperatura ia bermatuta dago 2040ra arte, eta sei gradu igo daiteke. “Lehen igortzen ditugun emisioetatik bizitzen ari gara”.
Gainera, klima nabarmen aldatzen ari dela ohartarazi du, prezipitazioak gero eta gogorragoak baitira eta udako gauak beroagoak. "Baliteke 50 graduko tenperaturako bero-boladei buruz hitz egiten hastea".
Muturreko egoera horrek, are gehiago, sute-arriskua eragingo du Espainia osoan, baita eskualde freskoenetan ere.
