Hiru gaztetik batek aitortzen du bere mezuak mugikorrean berrikusten dituela gidatzen duen bitartean

18 eta 25 urte bitarteko gazte unibertsitarioen % 32,4k WhatsApp edo mezularitzako beste aplikazio mota batekin ibili da gidatzen ari zela, eta % 22,8k eskuak libre erabili gabe deiak egiten ditu, Mutua Madrileña Fundazioaren eta bide-ezbeharren prebentzioaren eta ondorio larrien aldeko Elkartearen (AESLEME) 'Gazteen ohiturak gidatzean' txostenaren arabera.

Ikerketa martxoaren 25ean argitaratu zen, eta 2022an eta 2023an jasotako testigantzekin egin da. Guztira, 18 eta 25 urte bitarteko 1.900 gaztek hartu dute parte Mutua Madrileña Fundazioaren eta AESLEMEren "Eutsi bizitzari" prebentzio-kanpainan.

Era berean, hamar gaztetik seik ( % 58,3) aitortu dute noizbait esku hartu behar izan dutela lagun batek alkoholaren edo drogen eraginpean gida ez zezan. Ehuneko hori % 76,5era igotzen da alkohola edo drogak kontsumitu ondoren lagun bat gidatzen ikusi duten galdetzen bazaie, hori eragozteko esku hartu duten edo ez kontuan hartu gabe. Gainera, bost gaztetik batek ( % 21) adierazi du alkohola edan duela autoa hartu aurretik.

Inkestatu gehienentzat ( % 96,5), "Heldu bizitzari" ekimenaren barruko arrisku-jokabideak prebenitzeko saioetara joateagatik, gogoeta egin dute eta zuhurtziagabekeriazko ohiturak saihestu edo zuzendu dituzte, kaskoa, uhala, edatea edo drogak kontsumitzea edo telefono mugikorra erabiltzea alde batera utzita, autoz, bizikletaz, patinetez edo motorrez zirkulatzen dutenean.

Hirutik batek ere ziurtatu du noizbait autoaren jabearen ordez jardun duela, hark edan duelako ( % 31,25). Abiadura-mugei dagokienez, % 77,8k errespetatzen ditu, eta inkestatuen % 22,2k argi eta garbi aitortzen du ez duela egiten.

Mutua Madrileña Fundazioak txosten hori bera argitaratu zuen 2014-2016 aldirako. Gaur egun, 2014-2016 aldian baino txikiagoa da gidatu aurretik alkohola kontsumitu duten gazteen ehunekoa ( % 21 eta % 27, hurrenez hurren); alkohola edo drogak kontsumitu ondoren noizbait beren lagun bat kotxea hartzen ikusi dutela aitortzen dutenak ( % 76,5 eta % 80, hurrenez hurren); eta gidatzen ari diren bitartean esku libreko gailuarekin deiak egiten dituztenak ( % 22,8 eta % 30, hurrenez hurren).

Lagun batek autoa hartzea eragotzi duten gazteen ehunekoa antzekoa da. Erdia baino gehixeago zen 2014-16 aldian, eta azken laginketan ehuneko 58,3koa izan zen. Hala ere, duela hamarkada bat baino gutxiago erabiltzen da ordezko gidariaren figura, eta lagunekin irten zirenean noizbait hala jokatu zutela zioten gazteen % 39 ehuneko 31,2ra jaisten da azken urtean.

Bestalde, eta horren harira, telefono mugikorrak dira arreta-galtze ohikoenetako bat gidatzen ari garenean. Sonia Díaz de Corcuera Eusko Jaurlaritzako Trafikoko zuzendariak adierazi du: “Gidatzen den bitartean telefono mugikorra erabiltzea oso arriskutsua da. Gidatzen ari garen bitartean eskuan eramateak, mugimenduan gauden ala ez alde batera utzita, 6 puntu galtzea ekar dezake. Baita ibilgailua semaforo batean edo auto-ilara batean geldi badago ere, zirkulatzen ari dela ulertuko baita”.  

Bestalde, zirkulatzen ari garenean telefono mugikorra manipulatzeak, dispositiboa euskarri batean edo antzeko zerbaitetan badago, hau da, eskuarekin ukitzen ez bada ere, hiru puntu kentzea ekarriko du. Debekatuta dago gidatzen den bitartean entzungailuak soinu-irakurgailuetara konektatuta izatea, radar-detektagailuak aktibatuta izatea edo Internet, TB, bideo edo DVD hargailuak manipulatzea ere. Arau-hauste horiek 200 euroko isuna eta gidabaimeneko hiru puntu galtzea ekarriko dute.

Eusko Jaurlaritzatik gomendatzen dute mugikorrean “auto modua” edo “hegazkin modua” aktibatzea, eta ibilgailua aparkatuta dagoenean bakarrik erabiltzea. Bestalde, komenigarria da irratia edo musika zuzenean bolantetik manipulatzea, eta GPSn ibilbidea autoa abian jarri aurretik programatzea, inoiz ez bidaian zehar.

Arreta-galtzeen ondorioz sarrien gertatzen diren istripuak errepidetik ateratzea, aurrez aurreko talkak, aurreko autoa jotzea edo norbait harrapatzea dira. Hori guztia saihesteko egiten dira era honetako kanpainak, eta trafikoa eta garraioa zaintzeko eta kontrolatzeko urte osorako programatutako 45 kanpainen egutegiaren barruan egiten dira.